Podstawy Sudoku

Co naprawdę oznaczają „podstawy” Sudoku

Zanim zaczniesz rozwiązywać Sudoku, potrzebujesz nazw dla rzeczy, o których rozumujesz. Podstawy to nie reguły — reguły mieszczą się w zdaniu (każdy wiersz, każda kolumna i każdy blok 3×3 zawiera 1–9 raz) i należą do strony jak grać. Podstawy to też nie techniki rozwiązywania; reguły dedukcji, które zasługują na nazwy jak „naked single” i „X-Wing”, żyją w klastrze technik. Podstawy to wszystko pomiędzy: słowa, których potrzebujesz, by sformułowanie reguł czytało się czysto, a strony technik nabrały sensu.

W praktyce oznacza to pięć małych zasobów wiedzy. Po pierwsze, części planszy. Po drugie, czym są dane i kandydaci. Po trzecie, jak zapisuje się notatki. Po czwarte, skrót, którego ludzie używają, by wskazać konkretną komórkę. Po piąte, co naprawdę oznacza etykieta trudności na łamigłówce. Każde z nich to kilka akapitów czytania; razem to najmniejszy zestaw, jaki możesz mieć i wciąż poprawnie mówić o Sudoku.

• Części planszy — komórka, wiersz, kolumna, blok, jednostka, sąsiad.
• Dane i kandydaci — stałe wskazówki i cyfry wciąż legalne w pustej komórce.
• Notatki — jak zapisywać kandydatów bez zaśmiecania planszy.
• Notacja — rNcN i sposób numerowania wierszy, kolumn i bloków.
• Trudność — co naprawdę oznaczają easy, medium, hard, expert, master i evil.

Części planszy, które musisz znać

Klasyczne Sudoku to plansza 9×9 z 81 komórkami. Komórki siedzą w dziewięciu wierszach numerowanych od 1 do 9 z góry na dół, dziewięciu kolumnach numerowanych od 1 do 9 z lewej do prawej i dziewięciu blokach 3×3 (czasem zwanych regionami lub blokami) oznaczonych grubszymi liniami wewnątrz. Wiersze, kolumny i bloki wspólnie nazywa się „jednostkami” — to grupy, do których stosuje się reguła, i jedyne grupy, do których się stosuje.

Każda komórka należy naraz do dokładnie trzech jednostek: jednego wiersza, jednej kolumny i jednego bloku. Komórki dzielące jednostkę z konkretną komórką to jej „sąsiedzi” — jest ich 20 na planszy 9×9 (pozostałe osiem w twoim wierszu, pozostałe osiem w twojej kolumnie i cztery dodatkowe komórki w twoim bloku). Gdy umieszczasz cyfrę, natychmiast wykluczasz ją ze wszystkich 20 sąsiadów. To nakładanie się stoi za każdą dedukcją, dlatego cztery kolejne strony podstaw wciąż do niego wracają.

Przydatne są też dwa szersze zgrupowania. Trzy bloki obok siebie tworzą „pas”; trzy bloki jeden pod drugim tworzą „stos”. Te słowa zobaczysz głównie na stronach technik — nazwy się liczą, bo niektóre wzorce (jak box/line reduction) żyją wewnątrz jednego pasa lub stosu. Na razie po prostu wiedz, że istnieją. Strona anatomii planszy przechodzi przez to wszystko z opisanym diagramem.

Dane, kandydaci i notatki — księgowość

Cyfry wydrukowane na starcie łamigłówki to „dane” (niektóre strony nazywają je też wskazówkami). Są stałe, poprawne i nie można ich zmienić. Rzetelna łamigłówka jest dostarczana z dokładnie taką ich liczbą, by wymusić jedno rozwiązanie, więc jeśli rozwiązanie zdaje się wymagać zmiany danej, wcześniejszy ruch twój własny był błędny.

„Kandydat” to cyfra, która wciąż mogłaby legalnie trafić do pustej komórki — taka, która nie pojawia się już w wierszu, kolumnie ani bloku tej komórki. Rozwiązywanie to stały proces zawężania kandydatów każdej komórki do jednego. Na świeżej łamigłówce każda pusta komórka ma do dziewięciu kandydatów; gdy umieszczasz cyfry, kandydaci odpadają. Gdy zostaje tylko jeden kandydat w komórce, ta komórka to „nagi singiel”, a ocalała cyfra jest wymuszona. Strona o danych i kandydatach to pełna wersja tego.

Notatki to małe cyfry kandydatów, które wpisujesz do pustej komórki, by pamiętać, które liczby wciąż tam pasują. Metoda pełnych notatek zapisuje każdego legalnego kandydata w każdej komórce — wypełnia planszę drobnymi liczbami, ale czyni wzorce wizualnie oczywistymi. Notacja Snydera, nazwana od mistrza świata Thomasa Snydera, jest rzadsza: idziesz blok po bloku i cyfra po cyfrze, i zaznaczasz cyfrę tylko, gdy ma dokładnie dwie możliwe komórki w tym bloku. Wielu szybkich rozwiązujących zaczyna każdą łamigłówkę w notacji Snydera i dodaje pełne notatki tylko, gdy utkną. Strona o notatkach porównuje obie.

• Dana to cyfra wydrukowana na starcie; jest stała i poprawna.
• Kandydat to cyfra wciąż legalna w pustej komórce.
• Pełne notatki zapisują każdego kandydata; notacja Snydera zapisuje tylko cyfry z dwiema komórkami-kandydatów w bloku.

Notacja — jak nazwać komórkę na głos

By mówić o Sudoku — w poradniku, na forum, we własnych notatkach czy w tej wiki — potrzebujesz sposobu na nazwanie konkretnej komórki. Standardem jest notacja rNcN: r dla wiersza, c dla kolumny, każde z numerem. Komórka w trzecim wierszu i piątej kolumnie to r3c5; komórka lewy-górny róg to r1c1; środkowa komórka to r5c5; prawy-dolny róg to r9c9. Wiki używa tego skrótu w całych stronach technik, więc warto go poznać, zanim je przeczytasz.

Ta sama konwencja numeruje same jednostki. Wiersze to R1 do R9 z góry na dół; kolumny to C1 do C9 z lewej do prawej; bloki to 1 do 9 czytając z lewej do prawej, potem z góry na dół (więc blok 1 to lewy-górny, blok 5 to środek, blok 9 to prawy-dolny). Dzięki temu możesz jednoznacznie zapisać dedukcję — na przykład „5 to ukryty singiel w bloku 5 w r5c5”. Strona o notacji ma pełną konwencję z opisaną planszą.

Jak naprawdę działają poziomy trudności

Trudność Sudoku nie polega na większych liczbach — każda łamigłówka używa tych samych cyfr i tych samych reguł. Wynika z dwóch rzeczy naraz: ile danych ma łamigłówka na starcie i których technik rozwiązywania wymaga. Mniej danych to jeden sygnał (łatwe łamigłówki mają około 36–45 z nich; eksperckie plansze mogą mieć ledwie 22–24). Trudniejszy sygnał to czy możesz skończyć używając tylko prostych dedukcji, czy musisz sięgnąć po zaawansowane wzorce.

Na planszy 9×9 oferujemy sześć pasm. Łatwe łamigłówki padają od bezpośredniego skanowania i mają dużo danych. Średnie wymagają podstawowego śledzenia kandydatów i ukrytych singli. Trudne wymagają nagich lub ukrytych par i locked candidates. Eksperckie wymagają ryb jak X-Wing i wzorców skrzydłowych. Plansze master wymagają łańcuchów i kolorowania. Evil to najtrudniejsze pasmo, z najmniejszą liczbą danych i najgłębszą logiką. Plansza mini 6×6 (bloki 2×3, cyfry 1–6) kończy się na trudnym — łącznie trzy poziomy. Plansza dla dzieci 4×4 (bloki 2×2, cyfry 1–4) ma jeden poziom easy dla pierwszorazowych graczy. Strona o poziomach trudności wymienia je wszystkie dokładnie.

Jedna rzecz warta poznania wcześnie: rozmieszczenie wskazówek liczy się tak samo jak ich liczba. Dwie łamigłówki z tą samą liczbą danych mogą być bardzo różne w odczuciu, bo to, gdzie dane siedzą, wpływa na to, które dedukcje są dostępne i w jakiej kolejności. To także dlatego „poprawne” Sudoku zawsze ma dokładnie jedno rozwiązanie — zobacz stronę o jednoznacznym rozwiązaniu, by dowiedzieć się, dlaczego ta gwarancja to cały sens.

• 9×9 — sześć pasm: easy, medium, hard, expert, master, evil.
• 6×6 mini — trzy pasma: easy, medium, hard.
• 4×4 dla dzieci — jedno pasmo: easy.
• Mniej danych i trudniejsze wymagane dedukcje pchają łamigłówkę w górę drabiny.

Kolejność czytania dziesięciu tematów podstaw

Dziesięć tematów poniżej jest ułożonych w celowej kolejności czytania — najpierw orientacja, potem reguły, potem anatomia, notacja, ocenianie, konstrukcja, a na końcu prowadzone pierwsze rozwiązanie. Jeśli jesteś całkiem nowy, czytaj je z góry na dół. Każdy to krótka strona (trzy do pięciu minut), więc cały zestaw zajmuje około czterdziestu minut od początku do końca. Na dole listy sam rozwiążesz łatwą łamigłówkę.

Jeśli już wiesz, jak działa plansza, i chcesz wypełnić konkretną lukę, wskakuj. Strona o zasadach Sudoku to przyjazne uczącym się sformułowanie reguł; strona o notatkach wyjaśnia tryb kandydatów i notację Snydera; strona o poziomach trudności wyjaśnia, czego oczekiwać na każdym poziomie na każdym rozmiarze planszy. Wszystko, co potrzebuje nazwy na tej stronie, jest własnym tematem podstaw poniżej — esej je pozycjonuje, karty mają szczegóły.

• 1. Czym jest Sudoku? — łamigłówka w jedną minutę.
• 2. Zasady Sudoku — sformułowanie reguł prostym językiem.
• 3. Anatomia planszy Sudoku — komórki, wiersze, kolumny, bloki, sąsiedzi, pasy, stosy.
• 4. Dane i kandydaci — stałe wskazówki vs cyfry wciąż legalne.
• 5. Notatki, tryb kandydatów i notacja Snydera — tryb kandydatów, pełne notatki vs rzadki styl Snydera.
• 6. Notacja Sudoku — współrzędne komórek rNcN i numerowanie bloków.
• 7. Poziomy trudności Sudoku — pasma na rozmiar planszy.
• 8. Dlaczego Sudoku ma jedno rozwiązanie — gwarancja jednoznaczności.
• 9. Jak powstają łamigłówki Sudoku — generowanie i usuwanie wskazówek.
• 10. Twoje pierwsze Sudoku: przewodnik — prawdziwa łamigłówka, krok po kroku.

Gdy opanujesz podstawy

Opanowałeś podstawy, gdy umiesz nazwać części planszy, rozumiesz, czym jest kandydat, wiesz, czy pisać notatki w pełni czy w stylu Snydera, i ukończyłeś co najmniej jedną łatwą łamigłówkę w przewodniku po pierwszej łamigłówce. To niski próg — i wystarcza, by zacząć następną rzecz.

Następną rzeczą jest nagi singiel. To najprostsza technika rozwiązywania: komórka, gdzie wciąż legalny jest tylko jeden kandydat, więc ocalała cyfra jest wymuszona. Sparuj go z ukrytym singlem (cyfra, która ma już tylko jedną komórkę w jednostce), a możesz skończyć niemal każdą łatwą łamigłówkę i większość średnich. Po nich strona jak grać omawia reguły w pełnej formie filaru, a poradnik o kolejności rozwiązywania prowadzi cię przez to, którą technikę spróbować w jakiej kolejności. Podstawy przygotowują cię; techniki sprawiają, że rozwiązujesz trudniejsze plansze.